توضيح مصحح آنچه در صفحات آتى از نظر خوانندگان ارجمند مىگذرد بخش نخست از مندرجات نسخهء خطى شمارهء 3779 متعلّق به كتابخانه و موزهء ملّى ملك ( وابسته به آستان قدس رضوى ) است كه از روى لوح فشردهء ميكروفيلم آن چاپ و عكسبردارى شده است . نسخهء مزبور جمعا شامل 222 صفحه ( 112 برگ ) 18 سطرى است كه با خطّ نسخ نسبتا خوشى نگاشته شده است ، نخستين بخش اين نسخه ، كه عنوان آن « سواد كتابچهء دستورالعمل چاكر خانه‌زاد عبد الغفار براى مسافرت عربستان و تحقيق احوال سدّ اهواز و جواب فقرات آن به عنوان اصل و شرح » است ، صفحات 1 تا 73 را شامل مىشود . دومين بخش ، كه صفحات 74 تا 222 را در برمىگيرد ، متن كامل سفرنامهء نجم الدوله به خوزستان در سال 1299 ه . ق . - سفرنامه اول - است . اين سفرنامه ، چنان‌كه قبلا هم يادآور شده‌ايم ، سالها پيش به همّت استاد دبير سياقى تصحيح شده و به چاپ رسيده است . اين نسخهء خطّى ، چنان‌كه در صفحهء نخستين آن تصريح شده است ، در سال 1328 خورشيدى ، در حراج كتاب‌هاى مرحوم خلخالى ، توسّط شادروان احمد سهيلى خوانسارى براى كتابخانهء ملّى ملك خريدارى شده است . مرحوم حاج آقا حسين ملك ، بانى و واقف كتابخانهء مذكور ، كه خود نسخه‌شناس متبحّرى بوده ، در ذيل توضيح شادروان سهيلى ، با روشن‌بينى دربارهء نسخهء مزبور چنين اظهار نظر كرده است : « بسيار كتاب مفيد و جامعى است كه بهتر از اين نمىتوان در اقتصاديات و سياست و وقوف به احوال اشخاص و امكنه و استعداد اراضى آن صفحات به دست آورد » . نگاهى به مندرجات كتابچهء دستورالعمل اين كتابچه چنان‌كه از عنوان آن برمىآيد ، شامل دستورالعمل ( فرمان ) چهارده اصلى ( بندى ) ناصر الدّين شاه قاجار خطاب به نجم الدّوله است . نجم الدّوله ، در ذيل هريك از اصول آن ، حاصل مطالعات و مشاهدات خود را ، همراه با پيشنهادهايى تحت عنوان « شرح » ، به تفصيل ذكر كرده است . تسويد ( نگارش ) اصل اين كتابچه در عيد مولود 1300 ه . ق . پايان يافته ولى نسخه‌اى كه مبناى كار مصحّح قرار گرفته است ، در سال 1347 ه . ق . ( 1307 خورشيدى ) به سفارش مرحوم سيّد عبد الرّحيم خلخالى به خطّ محمد على بن عبد الخالق الشّهدادى . . . النائينى نگاشته شده است . دربارهء علّت صدور اين دستورالعمل نيز شايد ارائهء توضيحى بىمناسبت نباشد :